همه چیز درباره تشخیص و اصلاح مزاج

مقدمه‌ای درباره تشخیص و اصلاح مزاج

اصل مزاج، از اساسی‌ترین اصول در طب سنتی است. از نظر این طب، افراد دارای مزاج‌های مختلفی هستند. به علاوه اطلاع از آن سبب می‌شود تا انسان‌ها بتوانند یک سبک زندگی سالم را در پیش بگیرند و کم‌تر از پیش درگیر و مبتلا به بیماری‌ها و اختلالات گوناگونی همچون یبوست، سردرد، احساس خستگی و کمبود انرژی و… شوند. بسیاری از افراد وجود دارند که از نوع مزاج خود بی اطلاع‌ هستند، در این مطلب ما سعی می‌کنیم یه صورت جامع و کامل به تشخیص و اصلاح مزاج بپردازیم و امیدواریم با استفاده از آن بتوانید آشنایی کاملی در این باره کسب کنید.

تفاوت مزاج و طبع با تشخیص و اصلاح مزاج

به احتمال زیاد تاکنون بارها هر یک از کلمات طبع و یا مزاج به گوش شما خورده است. یکی از اساسی‌ترین سوالاتی که در ابتدا باید به آن بپردازیم این است که مزاج و طبع چه تفاوتی با یکدیگر دارند.

منظور از کلمه طبع، در واقع طبیعت هر فرد است که به طور کلی از طریق وراثت به او منتقل می‌شود. همچنین عوامل دیگری نیز همچون منطقه جغرافیایی و نوع تغذیه نیز بر روی به وجود آمدن آن تاثیر می‌گذارند. دقت کنید که طبع افراد غیر قابل تغییر است و این موضوع مهم‌ترین تفاوت آن با مزاج است. در واقع مزاج هر فردی به برنامه غذایی او و موادی که روزانه از آن‌ها تغذیه می‌کند، بستگی دارد و با گذشت زمان قابل تغییر است.

جالب است بدانید که با تشخیص نوع مزاج و شناخت ‌آن، می‌توان در بدن تعادل ایجاد کرد که این امکان برای طبع افراد امکان پذیر نیست. از سوی دیگر پیشگیری از بیماری‌ها و اختلالاتی که به واسطه طبع افراد شکل می‌گیرند، اصلا راحت نیست. در مقابل اگر با نوع مزاج خود آشنا باشید با تغییر و اصلاح آن می‌توانید از رخ دادن بسیاری از بیماری‌هایی که به دلیل نوع مزاج فرد رخ می‌دهند، جلوگیری کنید.

راه‌های تشخیص و اصلاح مزاج هر فرد

اکنون که متوجه شدید اطلاع داشتن از نوع مزاج اهمیت زیادی دارد و می‌تواند سبب پیشگیری از وقوع بسیاری از اختلالات شود، زمان آن رسیده است که به تشخیص و اصلاح مزاج هر فرد با استفاده از روش‌های موجود بپردازیم.

تشخیص و اصلاح مزاج با سرد و یا گرم بودن بدن

یکی از ابتدایی‌ترین شیوه‌هایی که با استفاده از آن می‌توان مزاج بدن را تشخیص داد، لمس بخشی از اندام‌های فرد مثل ساعد دست است. در واقع اگر فردی با مزاج معتدل، ساعد شما را لمس کند در صورتی که پوست شما را

• سرد حس کند، پیداست که مزاج شما سرد است.
• با حرارت و گرم حس کند، مزاج شما گرم است.
• بسیار نرم و لطیف حس کند، نشان‌دهنده رطوبت مزاج شما است.

تشخیص و اصلاح مزاج با میزان نرمی و سفتی بدن هر فرد

• در صورتی که بافت بدن شما نرم است و با کوچک‌ترین فشاری تغییر شکل می‌دهد، نشان دهنده این است که شما دارای مزاج گرم و مرطوب یعنی دموی هستید.
• بافت سفت پوست و احساس سردی با لمس آن، نشان دهنده مزاج سرد و خشک یعنی سوداوی است.
• در صورت حس کردن خشکی و یا زبری در سر انگشتان و یا احساس گرما، نوع مزاج بدن شما گرم و خشک است که این نوع مزاج صفراوی نام دارد.
• اگر بدن شما بافت نرمی دارد و با لمس قسمت‌های مختلف آن، فرد احساس سردی می‌کند، در واقع شما دارای مزاج سرد و تر یعنی بلغمی هستید.

تشخیص و اصلاح مزاج با فرم بدن هر فرد

افرادی که اندامی کوچک و ظریف دارند و نبض آن‌ها نیز به سختی احساس می‌شود، دارای مزاج سرد هستند. در مقابل کسانی که اندام و بالا تنه‌ای پهن و درشت دارند، مزاجشان گرم است. همچنین توجه کنید در صورتی که غضروف‌های موجود در حنجره و بینی شما برجسته و قابل مشاهده است، شما دارای مزاج خشک هستید.

انواع مزاج

در بدن هر فردی یکی از عناصر آب، آتش، باد و خاک غالب است و به طور کلی دو نوع مزاج نامعتدل و معتدل داریم. در ادامه قصد داریم به تشخیص و اصلاح مزاج بپردازیم. دقت کنید که مزاج‌های اصلی عبارتند از:

• مزاج دموی (گرم وتر) که عنصر غالبش باد است.
• مزاج بلغمی (سرد و تر) که دارای عنصر غالب آب است.
• مزاج صفراوی (گرم و خشک) که عنصر غالب آن آتش است.
• مزاج سوداوی (سرد و خشک) که خاک، عنصر غالب در این نوع مزاج است.

جالب است بدانید که اگر یکی از این چهار عنصر نقش غالب و اصلی را بدن شما داشته‌ باشد، شما دارای مزاجی نامعتدل هستید. در غیر این صورت نوع مزاج شما معتدل است.

دموی

این افراد دارای بدنی عضلانی با رگ‌های برجسته و موهای پرپشت هستند. همچنین از ویژگی‌های بارز این دسته از افراد می‌توان به شجاعت و در عین حال صبوری آن‌ها اشاره کرد. برای افراد با مزاج دموی هوای سرد مطلوب‌تر است و به غذاهای شیرین و یا ترش علاقه دارند.

بلغمی

افرادی که دارای رنگ پوست روشن و موهای کم پشت هستند، دارای مزاج بلغمی هستند. این افراد به مصرف انواع مختلف ادویه‌ها علاقه‌مند بوده، در اکثر زمان‌ها نیز کم انرژی هستند و به ترشیجات علاقه ندارند.

صفراوی

کسانی که دارای مزاج صفراوی هستند اغلب پر انرژی هستند و همواره عطش آب دارند. بدن این نوع افراد لاغر است و موهایشان ضخیم است. زیرکی و زود عصبانی شدن از جمله ویژگی‌های آن‌ها است.

سوداوی

افراد بسیار سرمایی که رنگ پوست تیره دارند، در این دسته قرار می‌گیرند. این افراد میل زیادی به خوابیدن ندارند اما خوردن شیرینی را بسیار دوست دارند. خونسردی نیز از جمله ویژگی‌های این افراد است.

تبدیل مزاج‌‎ها به یکدیگر

تبدیل مزاج‌ها به هم و تغییر آن‌ها ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد. حال که به تشخیص و اصلاح مزاج پرداختیم، وقت آن است که به تغییر مزاج بپردازیم. در برخی از موارد این اتفاق به صورت طبیعی رخ می‌دهد و تغییر فصل، سبک زندگی، افزایش سن و… از جمله عوامل عوض شدن مزاج هر فرد است. یکی دیگر از عوامل تغییر مزاج می‌تواند به دلیل اختلال عملکرد فرد باشد. مانند زمانی که خردسالی با مزاج گرم وارد دوره نوجوانی می‌شود و این موضوع سبب افزایش پرخاشگری او می‌شود. به طور کلی در صورت تغییر هر یک از عواملی مانند تغذیه، خواب، میزان استرس و… ممکن است فرد با تغییر و تحولی در مزاج خود رو به رو شود.

غذاهای مناسب هر مزاج

در بسیاری از موارد ممکن است که مزاج غالب فرد سبب بروز مشکلاتی برای او شود که در چنین شرایطی فرد باید از خوردن بعضی مواد غذایی پرهیز کند و به مصرف بعضی دیگر روی آورد.

غذاهای مناسب برای مزاج دموی

این افراد بهتر است که مواد غذایی دارای مزاج سرد و خشک را مصرف کنند، مانند نخود، قهوه، لوبیا، نارگیل، سیب‌زمینی، گوجه، ذرت. استفاده از سبزیجات مختلف همچون نعناع، جعفری، پیازچه، کاهو و… به افراد دارای مزاج دموی توصیه می‌شود.

غذاهای مناسب برای مزاج بلغمی

افراد با این مزاج باید از خوردن غذاهای سرد پرهیز کنند و به مصرف موادی چون میوه‌ها و خوراکی‌های گرم روی آورند. کسانی که دارای این نوع مزاج هستند، بهتر است از خوردن بیش از اندازه غذاهایی چون ماکارونی، برنج، سوپ، آش، لبنیات، سس مایونز خودداری کنند و بیش از پیش موادی با مزاج سرد چون هلو، خیار، خربزه، اسفناج مصرف کنند.

غذاهای مناسب برای مزاج صفراوی

اکنون که در راستای تشخیص و اصلاح مزاج خود مطالبی آموختید، لازم است بدانید که استفاده از کافئین در این گروه از افراد باید به حداقل برسد و بیشتر از غذاهایی با مزاج سرد استفاده کنند. با توجه به اینکه در بدن این افراد غذا با سرعت زیاد هضم می‌شود، بهتر است که بیش از سه وعده در روز به مصرف مواد غذایی بپردازند و همچنین خوردن پروتئین ماهی، حبوبات، مایعات، سبزیجات و… به این افراد توصیه می‌شود.

غذاهای مناسب برای مزاج سوداوی

بدن این افراد به مصرف غذاهای تند و شیرین حساس است. چرا که این نوع مواد غذایی سبب افزایش وزن آن‌ها می‌شود. این افراد باید مقدار زیادی مایعات به صورت روزانه مصرف کنند تا به اختلالاتی همچون یبوست مبتلا نشوند. یکی از اصلی‌ترین موادی که باید در برنامه غذایی این افراد جای بگیرد، فیبر است. بنابراین مصرف انواع سبزیجات، جو و… بسیار توصیه می‌شود.

تاثیر مزاج در احساس گرما و سرما

واکنش هر فرد به دمای هوا با توجه به مزاج افراد متفاوت است. برای مثال می‌توان گفت:

• افراد با مزاج دموی که به طور کلی حرارت بدنی بالایی دارند، در فصل زمستان و پاییز نیاز دارند لباس گرم بپوشند.
• صفراوی‌ها در هر چهار فصل سال، دمای بدنی بالایی دارند.
• بلغمی‌ها در همه فصول نیازمند لباس گرم هستند.
• سودایی‌ها نیز در زمان‌هایی که هوا سرد است، نیاز دارند خود را گرم نگه دارند.

سخن پایانی

همانطور که دیدید در این مطلب سعی کردیم به صورت جامع به تفاوت مزاج و طبع، انواع مزاج، غذاهای مناسب برای هر فرد و… بپردازیم.

اکنون لازم است دوباره تاکید کنیم با توجه به اهمیت نوع مزاج در سبک زندگی هر فرد، در صورتی که از آن مطلع نیستید، نخست به روش‌های تشخیص و اصلاح مزاج مراجعه کنید. در صورتی که در تشخیص آن دچار مشکل هستید، می‌توانید از متخصصان حوزه طب سنتی کمک بگیرید. در مرحله بعد سعی کنید برنامه غذایی مطابق با آن داشته تا از بیماری‌های مختلف در امان باشید.امیدواریم این مطلب به شما در درک بهتر مزاج کمک کرده ‌باشد.